داعش، قەیرانی مرۆیی، جیابوونەوە، دێوەزمەی وڵاتانی عەرەبین داعش، قەیرانی مرۆیی، جیابوونەوە، دێوەزمەی وڵاتانی عەرەبین داعش، قەیرانی مرۆیی، جیابوونەوە، دێوەزمەی وڵاتانی عەرەبین

داعش، قەیرانی مرۆیی، جیابوونەوە، دێوەزمەی وڵاتانی عەرەبین

داعش، قەیرانی مرۆیی، جیابوونەوە، دێوەزمەی وڵاتانی عەرەبین



جیابوونەوە و دروستبوونی هەرێمی دیكە لە عیراقدا، پەرەسەندنی برسێتی و نەخۆشی لە یەمەن، تیرۆر لە میسر و دابڕانی زیاتری قەتەر و گەمارۆدانی، ترسی سعودیە لە موشەكی حوسییەكانی یەمەن و دواجاریش ترسی فەلەستین لە "سەوداگەری سەدە" بە هۆی لەدەستدانی پیرۆزترین ناوچەی، ئەو ترس و بیمەن كە بوونەتە دیوەزمە و تۆقی گەردنی بەشێك لە وڵاتانی عەرەبی.


 عیراق، ترس لە جیابوونەوەی هەرێمی كوردستان و دووبارە ئاوەدانكردنەوە

ئەگەرچی بۆ عیراقییەكانی ساڵی 2017 ساڵی سەركەوتن بەسەر داعش و پاكردنەوەی خاكی ئەو وڵاتە بوو لە چەكدارانی دەوڵەتی ئیسلامی لە عیراق و شام، بەڵام وێرانكاریەكانی ئەو جەنگە ئەوەندە زۆرن كە بۆ بەرپرسانی عیراق بوونەتە بارێكی گران، هەوڵەكانیش بۆ دووبارە ئاوەدانكردنەوەی ناوچە وێران بووەكان تا ئێستا نادیارن.
سێ‌ ساڵ جەنگ دژ بە رێكخراوترین شانەی چەكداری ئیسلامی توندرەو، بە زیانێكی ماڵی و گیانی زۆر و ئاوارە بوونێكی بێ‌ شومار بۆ عیراقییەكان، هەر ژمارەیەك نییە بوترێ‌، دۆخی دەروونی هاوڵاتیانی زەرەر مەندی دەستی داعش، ماڵ وێرانی، بڕینی دەمارەكانی ژێرخان و سەرخانی ئابووری، بێكاری، دووبارە بنیات نانەوەی تاك و وڵات ئەو ترسەیە كە بەرۆكی بەرپرسانی عیراقی گرتووە داخۆ دەتوانن شان بخەنە بەر بنیاتنانەوەی لە ساڵی 2018 یاخوود نا.
لە هەموو ئەوانەش ترس و یبیمتر بۆ بەرپرسانی عیراقی، سەرهەڵدانەوەی كارتی ریفراندۆمی هەرێمی كوردستانە دژ بە حكومەتی ناوەند و جیا بوونەوەی هەرێمی كوردستان لە عیراق و خۆ ڕاگەیاندنی وەك هەرێمێكی سەربەخۆ، كە لە هەموو ساتێكدا ئەگەرە و بووەتە مایەی ترس و دڵە ڕاوكێی بەغدا.

 جەنگی پێشبینی كراو لە سوریاو دووبارەبوونەوەی قەیرانی مرۆیی
بە هەمان شێوەی عیراق، سوریاش توانی بەشێك لە خاكەكەی لە چەكدارانی داعش پاك بكاتەوە بە جۆێك كە پێشتر %51.6ی خاكی ئەو وڵاتە لە ژێر دەستی داعشدا بوو، كە دواتر هێزەكانی سوپای سوریاو، سوپای سوریای دیموكرات و هێزە كوردییەكان، توانیان ئەو رێژەیە لە بەدەستدانی خاك كەم بكەنەوە بۆ %3.1 .
هێزە كوردییەكان كە بە كۆڵەكەی هێز لە سوپای سوریای دیموكرات دادەنرێن، ئێستا جێدەستیان لە سوریادا دیارە و لە هێزە باوڕ پێكراوەكانن لای هاوپەیمانێتی دژ بە داعش، حكومەتی بەشار ئەسەد، نیگەرانە لە فراوان بوونی دەسەڵات و هێزی كورد لە سوریادا، لە هەمانكاتدا كە ئێران و روسیا پاڵپشتی رژێمەكەی ئەسەدن و دەستگیرۆیی نەكەوتنی ئەو رژێمەیان كرد، لە كۆمەك و هاوكاریەكانیان بۆ ئەسەد بەردەوامن، بە هەر هاتنە دەرەوەیەكی نێودەوڵەتی لە سوریادا، ئەگەری سەرهەڵدانی جەنگێكی خراپتر لەوەی دژ بە داعش كرا لە ئارادایە، كورد دەیەوێت ئەو ناوچانەی كە خاكی باو باپیرانیەتی و  بە خوێن ئازادی كردون لە دەستیان نەدا، توركیا كە بە بوونی ئەسەد و كورد دردۆنگانە بڕیار دەدات، مەترسیەكی ترە لە سەر هەڵگیرسانی ئەو جەنگەی كە دەبێتە دێوەزمەیەكی دیكە بۆ سوریا.
سوریا كە گیرۆدەی دەستی وێرانكاری و كوشت و بڕ و ئاوارەییە، ترسی ئەوەی لە سەرە كە جەنگێكی دیكە ببێتە هۆكار بۆ ئەوەی قەیرانێكی گەورەیی مرۆیی تیایدا ڕوو بدات، كە پێشتر 475 هەزار هاوڵاتی تەنیا بە هۆی بۆردومانەكانی سوپای سوریا گیانیان لە دەستداوە، جیا لەو ماڵ وێرانی و كوشت و بڕەی كە داعش و هێزە هاوپەیمانەكان بەسەر خەڵكی ئەو وڵاتەیان هێناوە.

 فەلەستین و ترس لە سەوداگەری سەدە
كێشەكانی فەلەستین و ئیسرائیل لەسەر قودس تا دێت ڕوو لە هەڵكشانە، هاندانی زلهێزێكی وەك ئەمریكاش بۆ ئیسرائیلییەكان بەوەی قودس بكاتە پایتەختی دەوڵەتەكەیان، نیگەرانییەكان قوڵتر دەكاتەوە.
سەرۆكی ئەمریكا، دۆناڵد ترەمپ، لە لێدوانێكدا، نە تەنیا فەلەستینی و ئیسرائیلیەكان، بەڵكو جیهانی تووشی شۆك كرد، كاتێك بڕیاریدا بە گواستنەوەی كونسوڵخانەی وڵاتەكەی لە تەلئەبیبەوە بۆ قودس و ناساندنی ئەو شارە وەك پایتەختی نوێی ئیسرائیل.
ئەم كارە، تەنیا گرفت بۆ فەلەستن و ئیسرائیلییەكان نایەنێتە پێش، بگرە، خرۆشانێكی ناوچەیی لێ پەرپا دەبێت و ناوچەكە یەك پارچە دەكاتە ئاگرو تەڕ و وشك پێكەوە دەسوتێنێ‌.

 یەمەنی گیرۆدە بووی برسێتی و نەخۆشی  دووبارە لە مەترسیدایە
لەگەڵ بەردەوامی هەوڵەكان بۆ ئاشتی لە یەمەن، بەڵام هێشتا ترس و نیگەرانی بەسەر ناوچەكەدا زاڵە، كوشتنی عەلی عەبدوڵا ساڵح سەرۆكی پێشووتری یەمەن و ئاڕاستەكردنی موشەك لە لایەن حوسییەكانەوە بەرەو سعودیە و دەستوەردانی حزبوڵای لوبنانی و ئێران لەو وڵاتە، ژیلەمۆی شەڕێكی خوێناوی دەگەشێننەوە و ناوچەكە بۆ ئەمساڵیش لە مەترسیدایە.
لایەنگرانی ساڵح، دەستەوستان دانانیشن، هاوڵاتیانیش چی دیكە، خۆیان دەردەداری برسێتی و نەخۆشی ناكەن، بۆیە لە هەر ئەگەرێكدا بووە، دۆخەكە هەڵدەگەڕێتەوە چونكە، ژیانی 6.8 ملیۆن یەمەنی لەبەردەم ترسی برسێتی و نەخۆشی ترسناكدایە، لەگەڵ ئەو ژمارەیەشدا، 14 ملیۆن هاوڵاتی لە سەرەتایترین خزمەتگوزاریی بێ‌ بەرین و بێ‌ كاریش كۆتێكی دیكەی گەردنی هاوڵاتیانی یەمەنە.

 قەتەر، ترس لە بەردەوامی گەمارۆدان و بچڕانی پەیوەندی 
حكومەتی  قەتەر، دڵگرانە بەو بڕیارەی سعودیە و هەر سێ وڵاتی ئیمارات، بەحرەین و میسر بە پچڕاندنی پەیوەندییە دیپلوماسییەكانیان لەگەڵی.
بەرپرسانی قەتەر بە نیگەرانیەوە دەڵێن، شكست بەو هەوڵانە دەهێنن كە بۆ دروستكردنی كاریگەری نەرێنی لەسەر كۆمەڵگە و ئابووری قەتەر دەدرێن.
رێكەوتی -6-2017  وڵاتانی سعودیە، ئیمارات، بەحرەین و میسر بڕیاریاندا بە پچڕاندنی پەیوەندییە سیاسی و دیپلوماسییەكانیان لەگەڵ وڵاتی قەتەر، لە پای دەستتێوەردانی دەوحە لە كاروباری ناوخۆیی ئەو وڵاتانە و "پشتگیریكردنی گرووپە توندڕەوەكانی وەك ئیخوان موسلمین، داعش و قاعیدە" .

 سعودیە، ترس لە حوسیەكان و داهاتووی وەبەرهێنان لە وڵاتەكەیدا
سعودیە بەردەوام ترسی لە گەڕانەوەی تیرۆر بۆ وڵاتەكەی هەیە بەو پێیەی وڵاتەكەی ناوەندە بۆ سەرهەڵدانی كەسانی توندڕەو، ئەو وڵاتە هەمیشە لە هەڵوەستەدایە دژ بە سەرهەڵدانەوەی گروپ و تاقمە توندڕەوەكان، هەر بۆیە ناوبەناو هێرشی چەكدارانی توندڕەو لەو وڵاتە سەرهەڵدەدەن، هەموو هەوڵێكی سعودییە لە ساڵی 2018 بۆ زاڵ بوونە بەسەر ترس لە سەرهەڵدانەوەی گروپەكانی هاوشێوەی داعش، چونكە لە ساڵی رابردوودا پەلامارەكان لە پەلاماری ئاسایی سەریان بەرەو پەلاماری گەورەی وەك هەڵكوتانە سەر ناوەندە حكومی سەربازیەكان نا.
پێداگری سعودیە بۆ نەمانی چەكدارانی حوسی لە یەمەن و بەرپاكردنی جەنگ لە دژیان ترسێكی دیكەی سەر سعودیەكانە، چونكە لە ئێستادا حوسیەكانی یەمەن بە پاڵپشتی چەند وڵاتێك گەیشتوون بە چەكی پێشكەوتوو، لە ماوەی ڕابردووشدا هێرشە مووشەكیەكانی سەر سعودیە لە لایەن حوسیەكانەوە شاهێدی ئەو ترس و بیمەن كە لەسەر ئەو وڵاتەن بۆ ساڵی 2018.
دۆسیەی ئابووری ئەو وڵاتە و هەوڵدان بۆ هێنانی وەبەرهێنی بیانی بۆ سەرمایەگوزاری لە سعودیەدا و پلان رێژی بۆ گەیشتن بە خەونی گەورە تا ساڵی 2030، ترس و بیمێكی دیكەی عەرەبستانی سعودیەیە، داخۆ ئەم هەوڵە بە ئاكام دەگات یان نا، چونكە لە ئێستادا ناكۆكیە دەرەكیەكانی سعودیە بە ئەنداەزەیەكن كە لە هەژمار نایەن، لەو لاشەوە، ناكۆكییە ناوخۆیەكانی نێوان شازادەكانیش بابوەستێت.


 میسر و نگەرانیەكانی هاتنی داعش

هێرش و پەلامارەكانی سەر میسر، لە ساڵی ڕابردوودا، هۆشی بەبەر سوپا و هێزەكانی پۆلیسدا هێناوەتەوە و ئەمساڵ دەیانەوێت چاوكراوەتر ڕوو بەڕووی هەر پەلامارێك ببنەوە، پێشتر مزگەوت و یانەكانی شەوانە و ناوەندەكانی خوێندن، ناو بەناو خەڵتانی خوێن دەكران و سەرەداوی لێكۆڵینەوەكانیش بە ئاڕاستەی چەكدارانی داعش دەچوون.
زانیاریەكان بەو جۆرەن، كە دوای رققەی سوریا، لانكەی دووەمی داعش بیابانی سیناو و ناوچە سنووریەكتانی میسر دەبێت، هەربۆیە، حكومەتی ئەو وڵاتە بۆ ئەمساڵ، دۆسیەی تایبەتی بۆ ڕەوینەوەی ئەو ترس و نیگەرانیانە كردۆتەوە و لە پێشینەی كارەكانیان، بەرگرتن دەبێت لە سەرهەڵدانەوەی داعش لە ناوچەكانیاندا.

سەرچاوە/ ساسە بوست

04/01/2018
422 جار بینراوە‌‌
04/01/2018
422 جار بینراوە‌‌
04/01/2018
415 جار بینراوە‌‌


Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure

Copyright © 2016 Xelk. all rights reserved